14 lutego 2026 roku przypadała 84. rocznica powstania Armia Krajowa. Lokalne obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej w Łukowie odbyły się dzień później - w niedzielę 15 lutego - z inicjatywy łukowskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.
Uroczystości rozpoczęły się od mszy świętej odprawionej w intencji poległych i zmarłych żołnierzy AK. Miejscem nabożeństwa był Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Łukowie. Po liturgii uczestnicy przejechali pod pomnik kpt. Wacława Andrzeja Rejmaka ps. „Ostoja” - ostatniego komendanta Obwodu AK Łuków - gdzie odśpiewano hymn państwowy, złożono kwiaty i zapalono znicze.
Wiązanki złożyli m.in. burmistrz Łukowa Piotr Płudowski oraz wiceprzewodniczący Rady Miasta Łuków Jarosław Okliński i Arkadiusz Pogonowski. Z kolei również uczestniczący w spotkaniu Wójt Gminy Łuków Mariusz Osiaik wyraził nadzieję na dalsze kultywowanie pamięci o żołnierzach Armii Krajowej.
***
Armia Krajowa została powołana 14 lutego 1942 roku z przekształcenia Związek Walki Zbrojnej rozkazem gen. Władysława Sikorskiego. Była największą konspiracyjną armią w okupowanej Europie, podporządkowaną Rządowi RP na uchodźstwie i będąca częścią Polskich Sił Zbrojnych.
AK rozwiązana została w styczniu 1945 r., lecz wielu jej żołnierzy kontynuowało konspiracyjną działalność, narażając się na represje ze strony władz komunistycznych. Celem głównym Armii Krajowej była walka z okupantem oraz przygotowanie ogólnonarodowego powstania. Przyjmuje się, że w jej szczytowym momencie, tj. latem 1944 roku, armia liczyła nawet 350-380 tysięcy żołnierzy.
Z kolei łukowskie Koło Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej powstało jesienią 1989 roku, jeszcze przed formalnym utworzeniem ogólnopolskich struktur związku. 27 października 1989 r., w pracowni krawieckiej Bolesława Skwary przy obecnej ul. Kwiatkowskiego w Łukowie, odbyło się inauguracyjne spotkanie 14 byłych żołnierzy Armii Krajowej. Powołano Tymczasowy Zarząd Koła, na czele którego stanął Stefan Kędziora. Koło otrzymało numer 1, a jego opiekunem został mjr Piotr Nowiński ps. „Paweł” z Warszawy. W tym samym czasie powstawały kolejne koła w Trzebieszowie, Staninie, Stoczku Łukowskim i Krzywdzie, a struktury nadrzędne utworzono w Radzyniu Podlaskim (Inspektorat) i Lublinie (Zarząd Okręgu).
Kilka miesięcy później, 14-15 marca 1990 r., podczas I Walnego Zjazdu formalnie powołano Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, który zjednoczył środowiska kombatanckie działające wcześniej w dwóch odrębnych organizacjach - w Krakowie i Warszawie. Nowo powstały związek przyjął strukturę organizacyjną nawiązującą do wzorów z okresu okupacji.
Od początku istnienia łukowskie Koło postawiło sobie za cel przywracanie pamięci o Armii Krajowej w wymiarze lokalnym. Szczególną troską objęto historię I Batalionu 35 Pułku Piechoty AK dowodzonego przez kpt. Wacława Rejmaka ps. „Ostoja” oraz partyzantów, dla których schronieniem były lasy rezerwatu Rezerwat przyrody Jata. Członkowie Koła budowali pomniki, odsłaniali tablice pamiątkowe, odnawiali nagrobki żołnierzy AK oraz aktywnie uczestniczyli w uroczystościach patriotycznych i rocznicowych.
Dziś Koło liczy 28 osób. Stałym elementem rocznego kalendarza jest udział w obchodach świąt państwowych - 3 maja, 15 sierpnia i 11 listopada. Członkowie uczestniczą również w Narodowym Dniu Pamięci Żołnierzy Wyklętych, uroczystościach rocznicowych Akcji Mitropa w Szaniawach-Poniatach oraz w październikowych odwiedzinach cmentarza w Motyczu, w rocznicę śmierci kpt. „Rejmaka” i jego adiutanta. Dwa razy w roku organizowane są rajdy historyczne - Pieszy Rajd Powstańczy im. ks. Stanisława Brzóski oraz zapoczątkowany w 2016 r. Rajd Śladami kpt. „Ostoi”, połączony z obozowaniem w leśnej bazie będącej repliką dawnego obozu partyzanckiego AK.
Opracowano na podstawie informacji ŚZŻAK Koło Łuków.
